De geschiedenis en toekomst van het internet

Gisteren heb ik, zoals vele Tweeps met mij, op de BBC de serie Virtual Revolution bekeken. Zoals je van de BBC mag verwachten niet zomaar een serie, maar grote namen als Bill Gates, Steve Wozniak, Tim Berners-Lee, Al Gore en Andrew Keen kwamen aan het woord. Een aanrader voor iedereen om te kijken (waar dan ook, op TV, digitaal of straks als DVD box).

Laat ik beginnen met een kleine ’side note’. Dit soort programma’s laten laten mij zien dat er behoefte is aan publieke omroep. Over een omslag maken gesproken, nog geen 5 jaar geleden schreeuwde ik: opheffen die boel. Echter geloof ik niet dat dit soort programma’s commercieel gemaakt zullen worden. Net als bijvoorbeeld de Beagle in Nederland wat mij betreft het bestaansrecht van de publieke omroep bewijst. Alleen in een heel andere bestel dan nu, waarin we met minder netten, minder omroepen en alleen dit soort prachtige programma’s toekomen.

Maar dat even terzijde latent zat er in deze eerste aflevering van deze serie iets interessants.

Eén van de grote vragen was: hoe verhoud het huidige internet zich t.o.v. de doelstellingen van open informatie beschikbaar voor iedereen?

Een belangrijk aspect dat naar voren kwam was dat het internet, misschien wel meer dan de rest van de wereld, een winner takes all mentaliteit heeft. Google is de grootste zoekmachine, met afstand. Ebay de verkoopplek voor oude meuk, zonder concurrentie eigenlijk. Amazon is de retailer van de wereld, Facebook het wereldwijde sociale netwerk en zo kunnen we nog even doorgaan. Het gros van al het internet verkeer gaat naar slechts enkele spelers. Dat was een angst die veel mensen hebben.

Toch geloof ik persoonlijk niet dat dit een groot probleem is. Niet omdat het creëren van een monopolist geen probleem is, juist wel. Ik ben niet voor niets een voorvechter voor open standaarden en dataportability. Het is geen probleem omdat het moment dat er misbruik gemaakt wordt van de macht de switch relatief eenvoudig is. Dat hebben we in de korte geschiedenis van het internet al vaak gezien.

Zoekmachines

Kijk naar de zoekmachines. Het begin met Altavista, Yahoo is een tijdlang oppermachtig geweest en in Nederland was dat ilse. Nu is het Google, maar in de VS hebben Yahoo en Bing een acceptabel marktaandeel. Wanneer het mis gaat, wanneer de kwaliteit daalt, wanneer men misbruik maakt van de macht die men gekregen heeft is het internet in staat om te corrigeren.

Sociale netwerken

Op het gebied van sociale netwerken zie je dit ook gebeuren. MySpace heeft het zwaar, maar was ooit volgens velen onverslaanbaar. Facebook bood meer mogelijkheden, zetten zijn api als eerste open en had daarmee ineens iets unieks. Hyves is nu in Nederland met 9 miljoen accounts oppermachtig en het enige wat ik hoor is dat mensen Hyves verlaten (zeggen mensen) en dat ze geen toekomst zouden hebben (ik ben er nog niet over uit). Omdat switchen zo makkelijk is, zullen organisaties wel drie keer nadenken voordat ze iets doen waar de gebruikers tegen zijn.

Het bekendste voorbeeld hiervan is denk ik wel Beacon. Facebook ging hier zo mee de mist in dat in no time het werd terggeroepen, men wist namelijk dat ze anders de deur open zouden zetten voor concurrentie. Vergeet niet, Facebook was niet de eerste, Friendster en Orkut waren ook een tijdje ‘hype’ en in Nederland had iedereen een ‘MSN Space’.

Open structuur

De open structuur van het internet en de extreem lage kosten om toe te treden maken het mogelijk dat er altijd weer een nieuwe concurrent op staat. Daarom ben ik niet zo bang van de ‘winner takes all’ sites, omdat deze niet steeds winnaars blijven. Professor Han Gerrits verwoorde het ooit mooi toen hij stelde: bij elke grote shift blijven doorgaans maar 1 of 2 spelers uit de oudheid over. Kijk naar de overstap van 5 1/4 naar 3 1/2 inch diskettes bijvoorbeeld, twee grote makers bleven bestaan, de rest ging ten onder. Hetzelfde geldt online, Yahoo en Microsoft zijn overlevers uit het eerste internet tijdperk. Namen als Lycos en Altavista, om er maar twee te noemen, zijn voor de geschiedschrijvers. Ook in de online handel zie je dat terug. Bol.com en Amazon zijn overlevers, wie herinnert zich Hot Orange nog? Of die vele andere internet warenhuizen?

Het mooie van het internet

Misschien dat de open structuur van het internet dus niet zozeer is dat er geen hiërarchie is. Niet zozeer dat er geen grote spelers zijn die relatief nog groter zijn, maar dat deze groter spelers nu worden gedwongen om te doen wat hun klanten willen, omdat de switch kosten nagenoeg nihil zijn.

Misschien dat de open structuur van het internet ook is dat er naast de mega spelers ruimte is voor miljarden hele kleine niche spelers, zodat je voor elk niche product of dienst ook een aanbieder heeft die daar zijn (bij)verdienste aan heeft. Want hoewel Ebay een heleboel balen heeft gekost, net als Craigslist, in bijvoorbeeld de krantenbranche, zijn er ook honderdduizenden, zo niet miljoenen, mensen wereldwijd die nu geld verdienen dankzij deze sites. De komende 10 jaar verwacht ik een grote opkomst van mensen die ergens in een goedkoop tropische plek gaan wonen in b.v. Midden Amerika en perfect hun leven kunnen bekostigen met online handelen.

Ik voorzie dat de oorspronkelijke gedachten van het internet, waarin de democratie veel groter zou worden dan ooit tevoren, dus uit zal komen. Alleen niet op de manier waarop de meeste het verwacht hadden, namelijk heel veel kleine spelers, maar omdat we die groter spelers dwingen te doen wat de gebruikers willen. Misschien is dat wel oprechte democratie, wel gebruik maken van de kracht van een grote organisatie, maar niet het misbruik van de macht.

Overigens (een laatste side note tot slot) had ik deze serie nooit ontdekt zonder Twitter, ik moest zelfs zoeken waar de BBC zat op mijn TV. Zo blijft het internet toch ook weer andere media goed ondersteunen