De economische depressie en de opkomst van extremisten

In 2010 schreef ik een artikel waarin ik stelde dat ik niet bang was van een ‘dubbel dip’ waar men toen over sprak, maar wel van een derde wereldoorlog. Ben ik er nog steeds bang voor? Een beetje wel. Vandaag schrijft Jesse Frederik in De Correspondent een prachtig stuk over hoe de economische depressie in Duitsland uiteindelijk Hitler aan de macht bracht. Nu vinden veel mensen vergelijkingen met de tweede wereldoorlog te ver gaan, maar voor mij is het een goede waarschuwing. In Frankrijk won de partij van Le Pen, die niet onder doet voor Hitler als je uitspraken doet als ‘Ebola lost het Afrikaanse zwarte immigratieprobleem op’, 25% van de stemmen in de recente Europese verkiezingen. In Griekenland heeft de Gouden Dageraad, een partij die openlijk met hakenkruisen en Hitler groeten te koop loopt, zo’n 10% van de stemmen gekregen bij de Europese verkiezingen. Nationaal zou dit nog wel eens hoger kunnen worden. Ook in Spanje wonnen twee radicale partijen veel zetels (11 van de 54 Spaanse zetels). Het erge is… het is volkomen logisch en het is voorspelbaar.

Historie

De geschiedenis, ook die van Duitsland in de jaren ’30, leert ons namelijk dat mensen oplossingen willen. De pyramide van Maslow leert ons immers dat de basisbehoefte eerst bevredigd moeten worden voor we aan iets anders denken. Eten, drinken en een dak boven ons hoofd. Als het dus economisch slecht gaat en er een mega werkloosheid heerst zoekt men andere oplossingen. De werkloosheid in Griekenland is gedaald naar 26,5% in februari. Spanje zit op 25% werkloosheid. De jeugdwerkloosheid is in beide landen tussen de 50% en 60%. Het kan toch niemand verbazen dat men op zoek gaat naar extreme oplossingen? In Frankrijk is de werkloosheid ‘slechts’ 10,2% in het eerste kwartaal van 2014. Hoewel dit percentage nog niet zo dramatisch is als in Griekenland en Spanje is vooral het feit dat beide grote politieke bewegingen, na de rechtse Sarkozy nu linkse Hollande, er niets aan weten te doen.

Oplossingen

Het belangrijkste is dus om de economie weer aan de praat te krijgen. Heel simpel. Nu is dat niet zo makkelijk, maar het is misschien goed om eens radicaal anders te gaan denken. Ik schreef in mijn stukje ‘remember Einstein‘ al eerder dat wat mij betreft de belangrijkste quote van Einstein op dit moment is: ‘we cannot solve our problems with the same line of thinking we used to create them’. We moeten dus inderdaad radicaal anders denken, maar de oplossing ligt niet bij de radicale partijen.

Zonnepanelen

De miljarden aan banenplannen hebben nog nooit een bewijsbaar resultaat gehad. De directe investeringen in landen waren nodig om het ‘land’ niet failliet te laten gaan, maar deden niets voor de bevolking. Daarom zou ik voorstellen om de bevolking direct te steunen, op een manier die duurzaam is. Denk bijvoorbeeld aan het verstrekken van (renteloze of praktisch renteloze) leningen voor de aanschaf van zonnepanelen. Simpel doch effectief. De lening kan worden terugbetaald door de verlaging van de energierekening. Momenteel lenen we banken ook al praktisch renteloos uit via de ECB, dus we verliezen daar niets op. De installatie-sector krijgt een boost, waarbij vooral de handige harries zullen profiteren. Immers, die zitten nu toch werkloos thuis. Spanje, Griekenland, Portugal, het zijn allemaal landen met veel zon, dus het rendement is vele malen dat wat een paneel in Nederland zou hebben (en daar verdien je het al in 5 tot 10 jaar terug). Het bijkomende voordeel: Spanje importeert momenteel energie, dus het zou ook goed zijn voor de handelsbalans van het land.

MOOC’s en taalonderwijs

Een ander probleem dat deze landen, met name Spanje, heeft is de internationale positie. Het Engels van veel Spanjaarden is gewoon te slecht en in een steeds verder internationaliserende wereld is dat een probleem. Natuurlijk, Spaans is de meest gesproken taal (naast Chinees) in de wereld als primaire taal. Maar Engels blijft de ‘common tongue’ in business. Dus investeer in Engels – Spaans onderwijs. Het interessante is dat vervolgens Spanjaarden van een achterstand naar een voorsprong gaan, immers hebben ze hun ‘natuurlijke achterland’ met Zuid Amerika nog steeds, maar kunnen ze ook in Noord Amerika mee. De oplossingen hiervoor liggen in de technologie. Denk hierbij aan MOOC’s, waarbij op een goede manier spraak en tekst kan worden aangeboden. Door hierin te investeren investeert Europa meteen in de toekomst van onderwijs en doen we belangrijke ervaringen op die momenteel vooral in de VS opgedaan worden.

Vervolgens kunnen de mensen die Engels goed beheersen via platformen als Innocentive, Elance, oDesk en meer meteen een deel van het werk doen dat momenteel wereldwijd wordt aanbesteed.

Dus…

Er zullen ongetwijfeld nog tientallen slimme plekken zijn waar je direct in mensen kan investeren. Ik zou zeggen: schrijf als EU een innocentive challenge uit. Dat hebben ze al vaker gedaan. Investeer in de Spanjaarden, de Grieken en misschien wel de Fransen. Door rechtstreeks in mensen te investeren laat de EU zien dat ze er voor de mensen zijn. Een radicale oplossing die niet van radicale partijen (die altijd beginnen met ‘eigen volk eerst’) zal komen. Voorkom mogelijke verdere extremisering, want de gevolgen zijn vrees ik niet te overzien. Nee, het Griekse of Spaanse leger zal niet tegen Nederland komen vechten, maar aanslagen in Berlijn, Amsterdam en Brussel beschouw ik niet als onmogelijk. De historie leert ons dat mensen die niets te doen hebben, omdat ze geen werk hebben, daartoe in staat zijn. Dus zorg dat de economie weer aangejaagd wordt en doe dat direct. Investeer direct in de inwoners van een land.