De veranderende wereldorde

Elke grote verschuiving van macht in de historie van de mensheid is gepaard gegaan met een crisis of oorlog. De meest recent echt verschuiving van macht was na de tweede wereldoorlog, toen Europa definitief zijn leidende positie in de wereld moest afstaan aan Amerika.

De afgelopen jaren hebben we een crisis gehad, en een oorlog op de financiële markten. Een verschuiving van de macht van de Verenigde staten naar het Oosten, met name China en in mindere mate India, is gaande. Het westen, want ook Europa heeft nog steeds een flinke positie te verliezen, heeft deze machtsverschuiving sterk in weten te perken. Dit onder andere door de posities bij de wereldbank, het IMF en de verenigde naties (permanente leden veiligheidsraad) te houden zoals ze zijn. China is ondertussen bezig met een opmars, heeft zijn eigen Aziatische ‘wereldbank’ opgericht en investeert bakken met geld in Afrika en ‘buurlanden’ van Nepal tot Sri Lanka.

De macht van China, en andere opkomende landen, is tot op heden beperkt gebleven. In 2017 zou dit wel eens kunnen veranderen. De reden hiervoor is eenvoudig. Tot op heden was het westen solidair met elkaar. Daar lijkt nu een einde aan te komen. Brexit is een teken van het einde van de solidariteit van de Britten met Europa en ook Trump heeft in zijn eerste weken als president laten zien dat hij denkt dat Amerika alleen beter af is.

Toch is dit niet de enige machtsverschuiving die gaande is en wel eens versterkt kan worden door President Trump. De machtsverhoudingen tussen de overheid en het bedrijfsleven zouden wel eens aan verandering onderhevig kunnen zijn door de nieuwe wetgeving. Of dit juist meer of minder macht voor het bedrijfsleven zal inhouden is nu lastig te zeggen. De recente actie van de immigratiestop vanuit 7 moslimlanden hebben grote en machtige organisaties zoals Apple, Google, Uber, AirBnB en vele anderen zich openlijk doen uitspreken tegen de president in bewoordingen die ik nooit eerder heb gezien. Dit kan bijna niet zonder gevolgen blijven. Tot nu toe had het bedrijfsleven ‘achter de schermen’ heel veel macht, maar nu zou er wel eens een hele andere orde kunnen komen.  Nu ben ik, ook als ondernemer, een voorstander van het inperken van de macht van grote ondernemingen, maar ik verwacht niet de de macht zal worden ingeperkt in deze nieuwe orde.

De belangrijkste ontwikkeling is echter die van gebrek aan eenheid. Een verdeelde NAVO geeft Poetin vrij spel in het Oosten van Europa. Een protectionistisch bewind heeft op de lange termijn nooit profijtelijk uitgepakt. De huidige terugtrekkende bewegingen doen me denken aan China in de 15e eeuw. China was in alles beter dan Europa, technologie, infrastructuur, etc. Men had de meest geavanceerde vloot ter wereld en China heeft (volgens een controversiële theorie) zeventig jaar voor Columbus Amerika al ontdekt. Rond 1500 heeft de Chinese keizer gekozen voor protectionisme. Handel drijven werd verboden, alle contact met het buitenland werd verbroken. Het heeft meer dan 500 jaar geduurd voordat China de achterstand, die ze in nog geen honderd jaar isolement hebben opgebouwd, ongedaan heeft gemaakt.

De twee grootmachten van weleer, Engeland en de VS, kiezen nu voor een koers die tot gevolg zal hebben dat er ruimte op de wereldmarkten komt voor andere partijen. De Chinezen en Russen zullen deze ruimte graag pakken, net als de Indiërs en wie weet welke andere landen. De wereld orde verandert, 2017 is een jaar dat de geschiedenis in zal gaan als het begin van een nieuw tijdperk. Hoe dat er uit zal zien is onzeker. Dat de hegemonie van het westen ten einde komt lijkt wel vast te staan. Of dat erg is, is ook de vraag. Dat er daardoor grote veranderingen zullen optreden in de manier van zakendoen, de interpretatie van privacy en de bescherming van intellectueel kapitaal, staat voor mij wel vast.

Bronnen: Chinese zeehandel (wikipedia) en Zhen He (wikipedia)