Zoals mensen die mij kennen weten, geloof ik in persoonlijke verantwoordelijkheid. Elk individu is verantwoordelijk voor zijn eigen keuzes, ook al is het soms lastig die keuzes te maken gezien de druk binnen een organisatie. Sociale druk ontslaat je niet van je eigen verantwoordelijkheid om na te denken en naar eer en geweten te handelen.

Zo heb ik groot respect voor de personeelsmanager van ABN AMRO die ontslag nam toen de bonuscultuur daar weer aantrok. Hij kon het niet verantwoorden dat men bezig was een mogelijkheid voor een tweede crisis te openen. Ik denk dat wanneer we de wetgeving aan zouden passen om mensen ook daadwerkelijk verantwoordelijk te maken voor hun daden, veel meer van dit soort acties plaats zouden vinden. Bijvoorbeeld bij BP.

De olieramp in de golf is gigantisch, de grootste milieuramp ooit in de VS. Recent las ik een artikel in het FD waarin stond dat BP documenten heeft ondertekend, mede op basis waarvan ze toestemming kregen voor deze boorklus, dat een lek 10 keer zo groot binnen een week geheel gedicht zou zijn.

We kennen nu het resultaat en het is een drama. BP moet de schade vergoeden, maar ondertussen veranderd er natuurlijk weinig. Waarom stellen we de mensen die betrokken zijn geweest voor het opstellen van dat rapport en alle leugens en verkeerde assumpties over hoe zo’n lek gedicht zou moeten worden daar niet persoonlijk en individueel voor aansprakelijk. Pas wanneer het een individu namelijk persoonlijk treft zal hij of zij beter nadenken over de verantwoordelijkheid om de waarheid te spreken in plaats van wat het bedrijf graag wil. Het bedrijf is namelijk geen levend wezen, kent geen emoties en gaat dus voor winstmaximalisatie, ongeacht. Het bedrijf bestaat in die zin niet, het zijn altijd individuen die verantwoording dragen.

Ik stel niet voor dat een groep individuen de schade moet betalen, dat is namelijk onmogelijk. Ik stel wel voor dat deze mensen, alle mensen die hierbij betrokken zijn geweest, streng gestraft worden. Taakstraf lijkt me een hele goede manier om hen duidelijk te maken wat hun gedrag tot gevolg heeft gehad. Het opruimen van de puinhoop de komende jaren. Wanneer mensen weten dat hun handtekening onder een formulier ook individuele gevolgen gaat krijgen en ze zich niet meer achter het bedrijf kunnen verschuilen zullen ze waarschijnlijk meer en meer verantwoordelijkheid nemen voor hun daden.

Hetzelfde geldt overigens wat mij betreft in de financiële wereld, waarin ook iedereen wijst naar ‘de markt’ en andere niet levende entiteiten om zich achter te verschuilen voor de crisis. Dit terwijl het individuen zijn geweest die het hebben veroorzaakt, individuen die risico’s niet hebben kunnen inschatten (stellen ze zelf), maar ook niet zijn opgestaan om eerlijk te zeggen dat ze het niet wisten en daarmee onacceptabele risico’s met andermans geld hebben genomen.

Of wat te denken van de DSB verkopers die heel goed wisten wat ze deden met hun koopsommen, maar ze toch vrolijk verkochten? Of de product ontwikkelaars die woekerpolissen bedachte? Wanneer al deze mensen individueel taakstraf boven hun hoofd zou hangen zouden ze wel drie keer nadenken voordat ze dit weer zouden doen.

Het zijn altijd individuen, vaak in groepen, die besluiten nemen. Wanneer al deze mensen verantwoordelijk worden gemaakt voor het besluit en niet de ‘niet levende entiteit’ zou de wereld wel eens een veel mooiere plek kunnen worden.