Afgelopen week kondigde Delta Lloyd aan dat men voor het eerst sinds de krediet crisis weer een pakket leningen doorverkocht had. Deze securitisatie, het in stukken hakken van leningen en doorverkopen, ligt ten grondslag aan de crisis. Helaas vinden velen, waaronder een directeur van DNB, dat dit nodig is en nodig blijft. Helaas, want securitisatie is de basis van de huidige economische crisis.

Veel mensen, vooral in de financiële wereld zelf, denken dat het vooral lag aan het feit dat er slechte leningen met goede samen werden verkocht. Of dat het systeem in Amerika waarbij je als je je sleutel inleverde je ook je hypotheek inleverde het probleem waren. Nu zal ik niet ontkennen dat dit zeker meespeelde, maar de basis van het probleem zit, zoals zo vaak, veel dieper.

Maar Bas, hoor ik nu al mensen roepen, ben je nu ineens ook financieel expert? Nee, zeker niet en ik zal niet pretenderen dat ik alle ins en outs ken en de constructies volledig doorgrond. Then again, dat deden de zogenaamde financieel experts blijkbaar ook niet, anders hadden we deze crisis niet gehad. Wel denk ik terug aan mijn HAVO 4 en 5 economie lessen. Dat zouden misschien meer mensen moeten doen. Dus even een basis cursus economie (zoals het ooit was) en de gevolgen van securitisatie.

Waarom is securitisatie het probleem en zou het verboden moeten worden? En waarom is het probleem niet die slechte hypotheken van mensen? Heel eenvoudig. Er is maar één reden dat mensen zonder inkomen, zonder toekomst, zonder enige vorm van onderpand een hypotheek konden krijgen. Want naast sub prime hypotheken waren er op het hoogtepunt zelfs ‘ninja’hypotheken. No Income, No Job or Assets. Dus helemaal niets, toch een hypotheek. Waarom geef je zo iemand een hypotheek? Omdat er ongelimiteerd geld was door de securitisatie.

Spaargeld en leningen

HAVO 4 en 5 economie vertelde mij dat een bank spaargeld had en dit kon uitlenen in hypotheken. Het spaargeld moest ongeveer 20% vaak bedragen van het uitgeleende geld, zo was ooit bedacht door wijze mannen als ik me niet vergis. Je kon als bank dus 5 keer zoveel uitlenen als je binnen had. Dit gaf al de mogelijkheid tot geldcreatie (immers, elke euro werden er 5 uitgeleend), maar niet ongelimiteerd.

Securitisatie van de leningen maakte dit echter wel ongelimiteerd. Want plots kon je dat uitgeleende geld van de balans afhalen en aan iemand anders verkopen. Dan was het ineens een beleggingsproduct en dus geen uitgeleend geld meer, maar…. een asset. Dus waarde, dus mocht je het meetellen bij het onderpand voor uit te lenen bedragen. Dus door een boekhoudkundige truc werden uitgeleende gelden ineens assets. Ergens blijf ik het bijzonder vinden dat niemand ooit heeft bedacht dat dit niet goed kon blijven gaan.

Het feit dat er nu ineens mogelijkheden waren tot ongelimiteerd geld drukken door commerciële banken (niet nationale banken) gaf de aanzet om meer en meer leningen uit te geven. Daardoor zijn er dus slechte leningen ontstaan, welke vervolgens ook weer verkocht werden. Het is dus niet zozeer dat de securitisatie van slechte leningen het grote probleem was, zonder securitisatie waren er geen slechte leningen geweest. Immers, als je een maximale uitleen capaciteit hebt ga je dat geld niet stoppen in leningen waar een bank van weet dat er een groot risico is dat het nooit terug komt!

Concurrentie

En dan is er nog een tweede negatief effect van securitisatie. Het geeft namelijk partijen met heel veel geld, zoals in Nederland de pensioenfondsen, een mogelijkheid om dit geld in de lening markt te stoppen. Waarom is dit slecht? Omdat ze op deze manier de huidige oligopolie in de financiële wereld in stand houden. Er is geen reden voor deze fondsen om (individueel of samen) de markt op te gaan met een traditionele bank. Dat is jammer, want er is ruimte genoeg voor concurrentie op de Nederlandse markt. Dat heeft de DSB wel bewezen. Naast het feit dat ze dus goede rentes en zo gaven, hoorde ik bij veel relaties ook de reden dat ze hun geld nu eindelijk onderbrachten bij een ‘niet grootbank’. Helaas was de DSB niet helemaal netjes, maar een goede, ‘groene’, maatschappelijk verantwoorde bank zou in Nederland op dit moment enorm veel potentie hebben.

De Nederlandse pensioenfondsen zouden de meest aangewezen partijen zijn om in dit gat te springen. Als ze geen mogelijkheid meer hadden om in de markt voor particuliere leningen te zitten omdat securitisatie verboden was, zou dit mogelijk een extra stimulans zijn.

Conclusie

Ik ben geen financieel expert, maar mijn Brabantse boeren verstand zegt dat als je via boekhoudkundige trucs van uitgeleend geld (dat aan de ene kant van de som staat) bezittingen maakt (dat aan de andere kant van de som staat) dat per definitie niet goed kan gaan. Ook geloof ik dat enkel de nationale bank(en) de geldhoeveelheid moeten bepalen, of in ieder geval daar een grote vingen bij in de pap moeten hebben. Securitisatie geeft commerciële banken de mogelijkheid tot ongelimiteerd geld printen en dat kan nooit goed blijven gaan. Misschien zit ik er wel helemaal naast, en ik verwacht dat de meeste mensen in de financiële wereld dat zullen vinden. Immers, het is zo makkelijk geld verdienen en het zou hun groei heel erg beperken als deze praktijken niet meer zouden mogen. Maar in het belang van de economie op wereldwijde schaal zou ik zeggen: verbied securitisatie van leningen.